حقایق پشت صحنه حادثه نشت نفت در خلیج مکزیک
در 14 ژوئن 2010 کمیته تجارت و انرژی کنگره آمریکا طی نامه
ای مدیر شرکت بی پی، تونی هیوارد، را جهت پاسخگویی به علل وقوع حادثه انفجار دکل و
فوران نفت در خلیج مکزیک در 17 ژوئن 2010 احضار نمود.
طبق این نامه شرکت بی پی در اتمام چاه ماکاندو از برنامه عقب
بوده و برای اینکه به عملیات سرعت بدهد از انجام چندین عملیات استاندارد ایمن سازی
چاه چشم پوشی کرد که در نهایت فاجعه 20 آوریل را به همراه داشته است.
بر اساس این نامه عملیات به پنج دسته به شرح زیر دسته بندی
شده اند:
1-
طراحی چاه: در 19 آوریل،
یک روز قبل از انفجار دکل، بی پی قطعه نهایی را در لوله گذاری چاه نصب کرد. در این
مرحله بی پی دو گزینه برای اتمام کار داشت: راندن لوله از بالای چاه به پایین یا آویختن
یک لاینر (لوله آستر) از انتهای لوله های موجود و نصب تیر پشت بند روی لاینر، روش دوم
زمان بر و پرهزینه تر از روش اول بود ولی در برابر فوران گاز در فضای حلقوی بیرون لوله
ها ایمن تر بود و امکانات بیشتری را در مقایسه با روش اول فراهم می کرد. در طی گزارشی
که در اواسط آوریل به بی پی ارائه شد استفاده از روش دوم پیشنهاد شده و در صورت استفاده
از روش اول اگر سیمان کاری چاه دچار مشکل می شد تنها محل کنترل فوران گاز در سر چاه
بود. علی رغم این گزارش و اخطارهای دیگر بی پی تصمیم گرفت ریسک روش اول را به جان بخرد،
زیرا روش دوم 7 تا 10 میلیون دلار بیشتر هزینه داشت و زمان بر بود.
2-
میان دار: بعد از اتمام
لوله گذاری مرحله حساس بعدی برقراري تعادل ميان انتهای لوله به مرکز دهانه چاه است.
در صورتی که این مرحله به درستی انجام نشود گل کاری چاه و سپس سیمان کاری آن به مشکل
بر می خورد. هالی برتون، پیمانکار شرکت بی پی در سیمان کاری چاه به آنها هشدار داد
اگر به جای 21 میان دار پیشنهاد شده از 6 میان دار استفاده شود چاه نشت شدید گاز خواهد
داشت. بی پی نظر هالی برتون را برای استفاده از تعداد بیشتری میان دار رد کرد و در
ایمیلی به آنها گفت "نصب آنها 16 ساعت طول می کشد. ما این را نمی پسندیم." بعد از نصب
میان دار ها یکی از دیگر مسئولین بی پی که به ریسک این کار پی برده بود گفت: "مهم نیست.
کار انجام شده. همینی که هست. احتمالا مشکلی نخواهد داشت."
3-
نمودار کیفیت چسبندگی
سیمان: گزارشاتی که در اواسط آوریل به بی پی رسیده بود از احتمال شکست عملیات سیمان
کاری خبر می داد. علی رغم این هشدار و پیش بینی هالی برتون از نشت گاز، بی پی از انجام
تست 9 تا 12 ساعتی سیمان اجتناب کرد و حتی پرسنلی که صبح 20 آوریل برای انجام این تست
به روی سکو آمده بودند را ترخیص کردند.
4-
گردش گل حفاری: در عملیات
اکتشافی مثل چاه ماکاندو، چاه را معمولا با گل حفاری سنگین هنگام حفر چاه پر می کنند.
پیشنهاد می شود که قبل از شروع سیمان کاری گل از پایین به بالای چاه به گردش در آید.
این کار برای بی پی حدود 12 ساعت طول می کشید ولی این امکان را فراهم می کرد که وجود
انباشته موضعی گاز (gas pocket) را شناسایی کنند و از شکست عملیات
سیمان کاری جلوگیری کنند. بی پی تصمیم گرفت این مرحله را انجام ندهد و فقط از گردش
گل حفاری جزئی استفاده کند.
5-
غلاف قفل کننده: علاوه
بر تصمیم بی پی برای استفاده از یک رشته لوله گذاری، استفاده از تعداد کم میان دار،
تست نکردن سیمان، عدم نصب غلاف قفل کننده نیز که از انفجار چاه از پایین جلوگیری می
کرد باعث بروز حادثه انفجار دکل شد.
سه روز بعد در 17 ژوئن مدیر عامل بی پی، تونی هیوارد، در کنگره
حاضر شد و در متن 11 صفحه ای تنها طی دو پاراگراف به موارد مورد سئوال اشاره کرد.
در ابتدای سخنان خود، تونی هیوارد نسبت به کشته شدن 11 نفر
در دکل و مشکلات زیست محیطی بوجود آمده از نشت نفت اظهار تاسف کرد و در ادامه به توصیف
عملیات واکنش به فوران نفت در ساحل، آب، دهانه چاه و عملیات پاکسازی پرداخت.
در پاسخ به سئوالات مطرح شده وی افزود: سئوالی که همه خواستار
پاسخ آن هستیم این است که چه چیزی باعث این فاجعه شد؟
پاسخ این سئوال منوط به نتیجه بررسی های وزارت امنیت کشوری،
وزارت کشور و بررسی های داخلی خود بی پی است.
نتایجی که تا به حال به دست آمده نشان می دهند که این حادثه
توسط خرابی چندین سیستم، دستگاه و روال بوجود آمده. چندین مکانیزم کنترلی که باید از
فوران جلوگیری یا شدت آن را کم میکرد عمل نکردند. بررسی های ما بر 7 مکانیزم متمرکز
شده است:
1-
سیمانی که مخزن را از
چاه جدا می کند
2-
سیستم لوله گذاری که دهانه
چاه را می پوشاند
3-
تست های فشار جهت تایید
پوشیده بودن چاه
4-
اجرای عملیات شناسایی
و کنترل هیدروکربن ها در چاه، به علاوه فوران گیر ها
5-
سیستم اضطراری قطع فوران
گیر
6-
سیستم خودکار قطع فوران
گیر در صورت قطع ارتباط آن با دکل
7-
امکانات فوران گیر که
به دستگاه های کنترل از راه دور اجازه بستن فوران گیر را در صورت انفجار می دهند
ما درک می کنیم که مردم یک جواب ساده می خواهند که چرا این
اتفاق افتاد و مقصر کیست. حقیقت این است که این حادثه پیچیده به علت ترکیبی از خرابی
های غیر قابل پیش بینی رخ داده. چندین شرکت در این عملیات دخیل بوده اند و هنوز کار
های زیادی باید انجام شود تا به نتیجه برسیم.
ترجمه: محسن عزیزی